Jak powstaje wypuklina?
Krążek międzykręgowy działa jak poduszka amortyzująca między kręgami. Składa się z miękkiego jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego.
Przeciążenie
Pod wpływem przeciążeń jądro przesuwa się ku tyłowi.
Uwypuklenie
Pierścień nie pęka, ale się uwypukla.
Ucisk
Jeśli uwypuklenie jest duże, uciska nerwy i wywołuje objawy.
Według badań degeneracja krążków międzykręgowych zaczyna się już w trzeciej i czwartej dekadzie życia, a u osób po 40. roku życia zmiany zwyrodnieniowe występują u większości populacji.
Objawy wypukliny
- ból pleców nasilający się przy siedzeniu, na przykład podczas pracy przy komputerze i jazdy samochodem,
- promieniowanie bólu do nogi lub ręki, na przykład w postaci rwy kulszowej,
- drętwienie i mrowienie, szczególnie po dłuższym bezruchu,
- osłabienie mięśni oraz trudności ze schylaniem się i podnoszeniem przedmiotów.
Wypuklina nie zawsze boli. Część pacjentów dowiaduje się o niej przypadkowo, w trakcie rezonansu magnetycznego.
Typy wypuklin
| Kierunek | Objawy |
|---|---|
| Przednia | Zwykle bezobjawowa, bo nie uciska struktur nerwowych |
| Centralno-tylna | Często bezobjawowa dzięki rezerwie miejsca w kanale kręgowym |
| Tylno-boczna | Najczęstsza i najbardziej dokuczliwa, bo uciska korzeń nerwowy i powoduje rwę kulszową |
Postępowanie w wypuklinie
Postępowanie zachowawcze, około 90% przypadków
- chiropraktyka, czyli terapia manualna kręgosłupa: mobilizacje, trakcje, manipulacje,
- ćwiczenia wzmacniające i rozciągające,
- edukacja ergonomiczna, na przykład dotycząca pracy przy komputerze,
- farmakoterapia i suplementacja: leki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz suplementy.
Przeglądy badań wskazują, że postępowanie zachowawcze jest skuteczne w ponad 80 do 90% przypadków, a operacja bywa potrzebna tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Postępowanie operacyjne, około 10% przypadków
Konieczne tylko wtedy, gdy:
- dochodzi do dużego ucisku i utraty kontroli nad oddawaniem moczu lub stolca,
- występują ciężkie niedowłady,
- nie ma poprawy po wielu miesiącach terapii zachowawczej,
- ból jest bardzo silny i niezmienny.
Siedzenie
Korzystaj z krzesła z podparciem lędźwiowym. Rób przerwy co 45 minut: wstań, przeciągnij się, przejdź kilka kroków.
Dźwiganie
Podnoś przedmioty na ugiętych nogach, blisko ciała. Unikaj skręcania tułowia w trakcie podnoszenia.
Sen
Śpij na średnio twardym materacu. Pozycja boczna z poduszką między kolanami odciąża lędźwie.
Ruch
Spaceruj codziennie przez 30 minut. Pływaj, zwłaszcza na plecach i kraulem, bo to odciąża kręgosłup. Wykonuj ćwiczenia zalecone przez chiropraktyka, bo wspierają regenerację i efekt trakcji.
Jak zapobiegać wypuklinie?
- regularnie odwiedzaj chiropraktyka, żeby odblokować podwichnięcia kręgów i korygować asymetrie ciała,
- utrzymuj regularną aktywność: pływanie, spacery, joga,
- zadbaj o ergonomiczne stanowisko pracy,
- unikaj dźwigania w zgięciu,
- utrzymuj prawidłową masę ciała,
- stosuj dietę wspierającą tkankę łączną: wapń, magnez, witamina D, kolagen.
Czy wypuklina to to samo co przepuklina?
- Nie. Wypuklina, czyli protruzja, to uwypuklenie krążka i wcześniejsza faza dyskopatii. Przepuklina, czyli ekstruzja, oznacza pęknięcie pierścienia i wydostanie się jądra miażdżystego.
Czy wypuklina zawsze wymaga operacji?
- Nie. Większość przypadków prowadzi się zachowawczo metodami chiropraktyki.
Czy można ćwiczyć z wypukliną?
- Tak, ale ćwiczenia powinien dobrać terapeuta. Najczęściej zaleca się ćwiczenia rozciągające i stabilizujące.
Czy wypuklina może się cofnąć?
- Objawy mogą ustąpić przy terapii zachowawczej, natomiast struktura dysku rzadko wraca do stanu sprzed uszkodzenia.
Podsumowanie
Wypuklina krążka międzykręgowego to wczesny etap problemów z dyskiem. Najczęściej można ją skutecznie ograniczyć bez operacji: chiropraktyką, ćwiczeniami i zmianą stylu życia.
Zacznij terapię, póki to wczesny etap
Umów wizytę w Centrum Trzy Diamenty w Poznaniu i sprawdź, co da się zrobić bez operacji.
Źródła i literatura
- Zhang AS, Xu A, Ansari K i in. Lumbar Disc Herniation: Diagnosis and Management. Am J Med, 2023.
- Zhong M, Liu JT, Jiang H i in. Incidence of Spontaneous Resorption of Lumbar Disc Herniation: A Meta-Analysis. Pain Physician, 2017.
- Kreiner DS, Hwang SW, Easa JE i in. An evidence-based clinical guideline for the diagnosis and treatment of lumbar disc herniation with radiculopathy. Spine J, 2014.
- El Melhat AM, Youssef ASA, Zebdawi MR i in. Non-Surgical Approaches to the Management of Lumbar Disc Herniation Associated with Radiculopathy: A Narrative Review. J Clin Med, 2024.
- Lam OT, Strenger DM, Chan-Fee M i in. Effectiveness of the McKenzie Method of Mechanical Diagnosis and Therapy for Treating Low Back Pain: Literature Review With Meta-analysis. J Orthop Sports Phys Ther, 2018.