Szacuje się, że ponad 70% dorosłych doświadcza okresowych lub przewlekłych bólów kręgosłupa. Często przyczyną są właśnie zmiany zwyrodnieniowe, które przez lata rozwijają się bezobjawowo, by w pewnym momencie dać o sobie znać silnym bólem, ograniczeniem ruchomości albo drętwieniem kończyn [1][2].
Co to jest spondyloza?
Spondyloza to proces zwyrodnieniowy obejmujący segmenty ruchowe kręgosłupa, czyli tak zwane jednostki ruchowe. Wchodzą w ich skład:
- krążki międzykręgowe,
- trzony kręgowe,
- stawy międzykręgowe,
- więzadła: żółte, podłużne i inne.
Zmiany zwyrodnieniowe zaczynają się najczęściej od krążka międzykręgowego, który ulega odwodnieniu, traci elastyczność i doznaje mikrourazów [3][4]. Potem obejmują kolejne struktury, prowadząc do przeciążeń, zniekształceń i możliwego ucisku na korzenie nerwowe.
Czynniki sprzyjające spondylozie
- długotrwały stres i napięcie mięśniowe,
- praca siedząca,
- brak aktywności fizycznej albo nadmiar obciążeń osiowych,
- nieprawidłowa postawa ciała,
- uwarunkowania genetyczne i wiek [1][7].
Objawy zwyrodnienia kręgosłupa
- ból pleców w odcinku szyjnym, piersiowym lub lędźwiowym,
- sztywność i ograniczenie ruchomości,
- napięcie mięśni przykręgosłupowych,
- promieniowanie bólu do kończyn, czyli rwa kulszowa i rwa ramienna,
- drętwienie, mrowienie, osłabienie czucia,
- zaburzenia chodu i trudności w oddawaniu moczu w zaawansowanych przypadkach.
Zmiany w obrazowaniu a objawy
Zmiany zwyrodnieniowe w RTG i MRI nie zawsze idą w parze z objawami klinicznymi. Wiele osób z poważnymi zmianami nie odczuwa bólu, i odwrotnie [2][6].
Dehydratacja jądra miażdżystego
Krążek traci wodę, spłaszcza się i traci właściwości amortyzacyjne.
Mikrourazy i pęknięcia pierścienia włóknistego
To pierwsze stadium zmian strukturalnych. Z czasem prowadzi do przepukliny.
Przepuklina krążka
Fragmenty jądra przemieszczają się przez osłabiony pierścień i uciskają nerwy: bulging, czyli łagodne uwypuklenie, protruzja, bez przerwania pierścienia, ekstruzja, z przerwaniem pierścienia, oraz sekwestracja, czyli oderwanie fragmentu.
Osteofity i zwyrodnienia stawowe
Powstają wyrośla kostne, zwężają się przestrzenie międzykręgowe i kanał kręgowy [5][10].
Jak rozpoznać zwyrodnienie?
| Badanie | Co pokazuje |
|---|---|
| RTG kręgosłupa | Zmiany kostne i zwężenia |
| MRI | Krążki, przepukliny i ucisk na nerwy |
| TK | Dokładna analiza zmian kostnych |
| EMG | Stosowane przy objawach neurologicznych |
Czy spondyloza zawsze boli?
Nie. Zmiany zwyrodnieniowe są powszechne. U osób między 30. a 40. rokiem życia występują nawet u 30 do 50% populacji [2]. Ból pojawia się zwykle wtedy, gdy dochodzi do ucisku na nerwy albo gdy towarzyszy im stan zapalny.
Rola terapii manualnej i chiropraktyki
Badania wskazują, że u wielu pacjentów z bólami pleców wywołanymi zmianami zwyrodnieniowymi skuteczne są metody zachowawcze, w tym terapia manualna i chiropraktyczna [11][12]. W Centrum Trzy Diamenty w Poznaniu stosuję:
- metodę Coxa, czyli dekompresję osiową,
- dostosowania strukturalne metodami McTimoney-Corleya i Pierce’a,
- pracę z napięciem mięśniowym i stabilizacją centralną.
Terapia manualna zmniejsza napięcie mięśni, poprawia ruchomość segmentów, odbarcza struktury nerwowe i podnosi jakość życia bez leków i operacji.
Co jeszcze możesz zrobić?
- Ruszaj się regularnie: spacery, basen, joga dla kręgosłupa.
- Wzmacniaj mięśnie głębokie.
- Zadbaj o ergonomię pracy: fotel, biurko, ekran na wysokości wzroku.
- Unikaj długiego siedzenia i dźwigania w skręcie.
- Śpij na twardym materacu i dobrej poduszce.
- Ogranicz stres, bo napięcia emocjonalne odbijają się na postawie.
Podsumowanie
Zwyrodnienie kręgosłupa to naturalny proces, który można spowolnić. Liczy się wczesne rozpoznanie i działanie zachowawcze, zanim pojawią się trwałe uszkodzenia. W Centrum Trzy Diamenty stawiam na precyzyjną diagnostykę i indywidualną terapię manualną, opartą na aktualnej wiedzy naukowej i na potrzebach pacjenta [1][3][7][9].
Zacznij, zanim zmiany się utrwalą
Umów konsultację w Poznaniu. Terapię poprzedza analiza zdjęć RTG i badanie funkcjonalne.
Źródła i literatura
- Kos N, Gradisnik L, Velnar T. A Brief Review of the Degenerative Intervertebral Disc Disease. Med Arch, 2019.
- Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B i in. Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol, 2015.
- Costăchescu B, Niculescu AG, Teleanu RI i in. Recent Advances in Managing Spinal Intervertebral Discs Degeneration. Int J Mol Sci, 2022.
- Oichi T, Taniguchi Y, Oshima Y i in. Pathomechanism of intervertebral disc degeneration. JOR Spine, 2020.
- Margetis K, Tadi P. Cervical Spondylosis. StatPearls, 2025.
- Samanta A, Lufkin T, Kraus P. Intervertebral disc degeneration-Current therapeutic options and challenges. Front Public Health, 2023.
- Glenn Alberto Lozano Zanelly, Flavia Avelina Cruzado Ulloa. Espondilosis: Una Revisión Integral sobre Etiología, Diagnóstico y Tratamiento. Journal World Health, 2024.
- Spondylosis. Yale Medicine.
- Stuber K, Sajko S, Kristmanson K. Chiropractic treatment of lumbar spinal stenosis: a review of the literature. J Chiropr Med, 2009.
- Taylor DN. A theoretical basis for maintenance spinal manipulative therapy for the chiropractic profession. J Chiropr Humanit, 2011.
