Blokady sterydowe kręgosłupa: skutki uboczne i ryzyko

Nie jest to tekst przeciwko lekarzom ani przeciwko blokadom jako takim. Jest przeciwko blokadom jako podstawie terapii.

Czym jest blokada sterydowa

To zastrzyk zawierający glikokortykosteroid, często z lekiem znieczulającym, podawany w okolicę korzenia nerwowego, do stawu międzykręgowego albo nadtwardówkowo. Steryd zmniejsza stan zapalny wokół uciśniętego nerwu, znieczulenie przerywa przewodzenie bólu.

Efekt: ulga przez tygodnie do miesięcy. Podstawy: blokada kręgosłupa: jak działa i jak długo.

Dlaczego ulga nie jest terapią

Blokada nie zmienia przyczyny bólu. Przepuklina nadal uciska korzeń, segment nadal jest zablokowany, miednica nadal stoi skośnie. Wycisza sygnał, który mówił, że coś jest nie tak.

To rodzi dwa problemy:

1. Fałszywe bezpieczeństwo. Bez bólu pacjent wraca do pełnej aktywności: dźwiga, siedzi, trenuje. Nieustawiony kręgosłup dostaje pełne obciążenie bez hamulca. Dyskopatia postępuje w ciszy. Gdy steryd przestaje działać, przepuklina bywa większa niż przed blokadą.

2. Kolejna blokada. Ból wraca, więc pacjent dostaje następny zastrzyk. Działa krócej. I następny. Powtarzane blokady to wchodzenie w spiralę, z której coraz trudniej wyjść bez operacji.

BMJ Open: iniekcje sterydowe łagodzą ból w krótkim okresie, ale nie poprawiają długofalowo funkcji kręgosłupa.

Skutki uboczne powtarzanych blokad

Sterydy przy długotrwałym stosowaniu, także miejscowym, działają na cały organizm. Udokumentowane skutki:

Tkanki w miejscu podania:

• osłabienie i ścieńczenie więzadeł oraz torebek stawowych,
• przyspieszona degeneracja chrząstki stawowej przy podaniu dostawowym,
• zanik tkanki podskórnej i przebarwienia w miejscu wkłucia.

Kości:

• obniżenie gęstości mineralnej, osteoporoza,
• w rzadkich przypadkach martwica kości.

Gospodarka hormonalna i metaboliczna:

• zahamowanie osi nadnerczowej,
• wzrost glikemii, ryzyko cukrzycy,
• zatrzymanie wody, obniżenie potasu,
• przyrost tkanki tłuszczowej na tułowiu i twarzy,
• zaburzenia miesiączkowania.

Odporność:

• obniżenie odporności, trudniejsze zwalczanie infekcji, grzybice.

Układ krążenia:

• nadciśnienie,
• zaburzenia krzepnięcia i wzrost ryzyka zakrzepicy.

Inne:

• osłabienie siły mięśniowej,
• trądzik, nadmierne owłosienie u kobiet,
• zaburzenia nastroju i snu,
• zaburzenia przewodu pokarmowego.

Powikłania samego wkłucia: zakażenie, krwiak, uszkodzenie nerwu przy nieprawidłowym podaniu, przejściowe zaburzenia czucia w obszarze unerwienia. Rzadkie, ale możliwe, i odwracalne wolno.

Większość tych skutków dotyczy blokad powtarzanych. Pojedyncza blokada u osoby bez obciążeń jest zwykle bezpieczna.

Kiedy blokada ma uzasadnienie

• u osób starszych, które nie kwalifikują się do operacji, a leki doustne nie działają,
• w bardzo zaawansowanej chorobie, w oczekiwaniu na konieczny zabieg, żeby uśmierzyć obezwładniający ból (to około 10% przypadków),
• sporadycznie, jednorazowo, po urazie, jako most do rozpoczęcia terapii,
• gdy pacjent rozumie, że ulga nie oznacza wyzdrowienia, i w tym czasie nie przeciąża kręgosłupa.

Blokada jako sporadyczne narzędzie ma sens. Blokada jako podstawa terapii nie. Jeśli lekarz proponuje kolejną, zapytaj, jaki jest plan usunięcia przyczyny.

Co zamiast

Około 90% przypadków bólu kręgosłupa, przepuklin, rwy i dyskopatii prowadzi się zachowawczo, bez sterydów i bez operacji. Plan:

• Ostra faza: odpoczynek, ale krótki, nie wielogodzinne siedzenie ani dźwiganie. Leki niesteroidowe doraźnie.
• Terapia manualna: uwolnienie zablokowanych segmentów, ustawienie miednicy, dekompresja przestrzeni międzykręgowych uciskających nerw. Metoda dr. Coxa przy przepuklinach, metoda dr. Pierce’a przy zaburzonej geometrii.
• Diagnostyka lekarska: badanie neurologiczne, RTG, rezonans, żeby znać stopień zmian. Neurolog lub ortopeda wystawi też zwolnienie.
• Ćwiczenia i ergonomia: stabilizacja, marsz z kijami, przerwy w siedzeniu. Ćwiczenia na dyskopatię.
• Suplementacja uzupełniająca realne niedobory, w naturalnych, przyswajalnych formach.

Zanim zgodzisz się na blokadę

• zapytaj, jaki lek i w jakiej dawce,
• zapytaj o skutki uboczne i przeciwwskazania,
• przeczytaj ulotkę; jeśli dawka albo częstość odbiega od ulotki, poproś o uzasadnienie,
• zapytaj, co dalej, gdy blokada przestanie działać,
• powiedz o cukrzycy, nadciśnieniu, osteoporozie, lekach przeciwzakrzepowych.

To banalne, a chroni przed nieodwracalnymi skutkami.

Podsumowanie

Blokady sterydowe dają czasową ulgę i mają swoje miejsce: sporadycznie, w uzasadnionych przypadkach. Powtarzane osłabiają tkanki, obniżają gęstość kości, obciążają organizm i maskują postęp choroby. Ból, którego nie czujesz, nie oznacza kręgosłupa, który jest zdrowy. Większość pacjentów wraca do sprawności przez terapię manualną i ruch, bez igły.

Centrum Trzy Diamenty, Przemysław Rybczyński, Poznań, tel. 606 998 116

Źródła i literatura

• Oliveira CB, Maher CG, Ferreira ML i in. Epidural corticosteroid injections for lumbosacral radicular pain. Cochrane Database Syst Rev, 2020.
• Kamel SI, Rosas HG, Gorbachova T. Local and Systemic Side Effects of Corticosteroid Injections for Musculoskeletal Indications. AJR Am J Roentgenol, 2024.
• Armon C, Narayanaswami P, Potrebic S i in. Epidural Steroids for Cervical and Lumbar Radicular Pain and Spinal Stenosis Systematic Review Summary: Report of the AAN Guidelines Subcommittee. Neurology, 2025.