Przyczyny rwy kulszowej i dyskopatii: skąd się biorą

Poniżej pięć mechanizmów, które w mojej praktyce najczęściej stoją za dyskopatią i rwą.

1. Asymetria miednicy i zaburzenie osi ciała

Miednica to fundament kręgosłupa. Gdy jedna jej strona stoi wyżej albo jest zrotowana, kręgosłup ustawia się skośnie, a mózg kompensuje to skrzywieniem w wyższych odcinkach, żeby utrzymać głowę w poziomie. Jedna strona pracuje ciężej, druga słabnie, mięśnie posturalne są przewlekle napięte.

Skutkiem jest nierównomierny nacisk na krążki. Ten po stronie obciążonej zużywa się szybciej, pierścień włóknisty pęka i uwypukla się w stronę korzenia nerwowego. Asymetria miednicy jest też jednym z mechanizmów powstawania skoliozy. Jak zbudowany jest krążek i dlaczego nie lubi nierównego obciążenia, opisuję w tekście krążek międzykręgowy: budowa i funkcje.

Asymetrię widać na zdjęciu RTG w projekcji przednio-tylnej i da się ją korygować manualnie. To jeden z pierwszych elementów, które sprawdzam u każdego pacjenta.

2. Zablokowanie segmentów kręgosłupa

Każde dwa sąsiednie kręgi tworzą segment ruchowy. Gdy któryś traci ruchomość, na przykład po przeciążeniu albo urazie, sąsiednie segmenty zaczynają pracować za niego i ulegają przeciążeniu. Wokół zablokowanego stawu narasta napięcie mięśni, a otwór, przez który wychodzi korzeń nerwowy, się zwęża.

Efektem jest podrażnienie korzenia: drętwienie, „ciągnięcie” w nodze, ból promieniujący. To mechanizm typowy dla rwy kulszowej, nawet bez dużej przepukliny. Jak chiropraktyka odblokowuje segmenty, przeczytasz w tekście filarowym rwa kulszowa: objawy, przyczyny i terapia.

3. Brak ruchu i siedzący tryb życia

Dyskopatia najczęściej nie jest skutkiem jednego urazu. Rozwija się przez lata. Krążek międzykręgowy nie ma naczyń krwionośnych i odżywia się przez dyfuzję, która zachodzi przy ruchu. Siedzenie zatrzymuje ten proces. Krążek odwadnia się, traci wysokość i elastyczność, a pierścień włóknisty staje się kruchy.

Do tego dochodzi osłabienie mięśni głębokich, które stabilizują kręgosłup. Bez nich cały ciężar tułowia spoczywa na krążkach i więzadłach. Według BMJ Open brak aktywności fizycznej jest jednym z najsilniejszych czynników ryzyka bólu pleców i dyskopatii. Osiem godzin siedzenia dziennie zwiększa ryzyko dyskopatii o około 40%.

Co robić: przerwy co 30 do 45 minut, codzienny spacer, ćwiczenia stabilizacyjne. Zestaw na start: ćwiczenia na ból kręgosłupa.

4. Przeciążenia i mikrourazy

Druga strona tej samej monety. Osłabiony, odwodniony krążek źle znosi nagłe obciążenie: podniesienie ciężkiej skrzynki w skręcie, intensywny trening bez przygotowania, gwałtowne szarpnięcie. Powstają mikropęknięcia pierścienia włóknistego. Każde kolejne przeciążenie je pogłębia, aż jądro miażdżyste przesuwa się przez osłabione miejsce i powstaje wypuklina albo przepuklina, która uciska korzeń.

Najczęstsze scenariusze z gabinetu: przeprowadzka, wiosenne porządki w ogrodzie, powrót na siłownię po przerwie, dźwiganie dziecka z fotelika w skręcie tułowia. Czy proces degeneracji da się cofnąć, opisuję w tekście degeneracja dysku.

5. Urazy, genetyka i wiek

Wypadki komunikacyjne, upadki i gwałtowne skręcenia tułowia uszkadzają więzadła i stawy kręgosłupa, a uszkodzony segment szybciej ulega zwyrodnieniu. Część osób ma też wrodzone predyspozycje: chorobę Scheuermanna, wiotkość więzadeł, słabszą strukturę kolagenu.

Z wiekiem dochodzą zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych, osteofity i osteoporoza. Zwężają otwory międzykręgowe i zwiększają ryzyko rwy nawet przy niewielkiej przepuklinie. Więcej: zwyrodnienie kręgosłupa.

Co z tych przyczyn możesz zmienić

Trzy pierwsze pozycje odpowiadają za większość przypadków, które widzę w gabinecie. I wszystkie trzy są odwracalne.

Jak wspierać regenerację kręgosłupa

Terapia chiropraktyczna przywraca prawidłowe ustawienie miednicy i kręgów, odblokowuje segmenty i zmniejsza napięcie mięśni. Przy przepuklinie dekompresja metodą Coxa odciąża krążek i korzeń nerwowy.

Ale terapia w gabinecie to połowa pracy. Druga połowa dzieje się w domu:

• regularna aktywność, najlepiej codzienna,
• wzmacnianie mięśni posturalnych,
• ergonomiczne stanowisko pracy z ekranem na wysokości oczu,
• przerwy w siedzeniu co 30 do 60 minut,
• sen na średnio twardym materacu,
• kontrola masy ciała.

Mayo Clinic podkreśla, że regularne ćwiczenia i wczesna diagnostyka zapobiegają pogłębianiu zmian w krążkach. Kompletny program: profilaktyka bólu kręgosłupa.

Podsumowanie

Dyskopatia i rwa kulszowa to rzadko pech albo wiek. Znacznie częściej to wynik lat asymetrii, siedzenia i przeciążeń, na które ciało długo ostrzegało. Im wcześniej odpowiesz na te sygnały, tym większa szansa, że skończy się na terapii manualnej i zmianie nawyków, a nie na operacji.

Jeśli czujesz napięcie w krzyżu, drętwienie nogi albo ból przy siedzeniu, zadzwoń do Centrum Trzy Diamenty w Poznaniu.

Źródła i literatura

• Parreira P, Maher CG, Steffens D i in. Risk factors for low back pain and sciatica: an umbrella review. Spine J, 2018.
• Hoffeld K, Lenz M, Egenolf P i in. Patient-related risk factors and lifestyle factors for lumbar degenerative disc disease: a systematic review. Neurochirurgie, 2023.
• Adams MA, Roughley PJ. What is intervertebral disc degeneration, and what causes it? Spine (Phila Pa 1976), 2006.