RTG kręgosłupa: czy pokaże dyskopatię? Co widać na zdjęciu

Czy RTG pokazuje dyskopatię

Krążek międzykręgowy nie ma wapnia, więc na zdjęciu rentgenowskim jest niewidoczny. RTG nie pokaże przepukliny ani wypukliny. Pokaże za to ich skutki, i to całkiem dużo:

• obniżenie przestrzeni międzykręgowej: gdy krążek traci wodę i wysokość, szczelina między trzonami się zwęża,
• osteofity, czyli wyrośla kostne na krawędziach trzonów, ślad wieloletniego przeciążenia,
• sklerotyzację płytek granicznych, zagęszczenie kości przy zwyrodniałym krążku,
• kręgozmyk, czyli przesunięcie jednego kręgu względem drugiego, częste na poziomie L4-L5 i L5-S1,
• zwyrodnienia stawów międzykręgowych,
• złamania i przemieszczenia, także te stare, o których pacjent nie wie.

Diagnoza dyskopatii na RTG jest więc pośrednia: widzę, że krążek na danym poziomie jest zużyty, choć nie widzę samego krążka.

Co RTG pokazuje, a rezonans nie

Rezonans magnetyczny jest niezastąpiony w ocenie krążka. Pokazuje przepuklinę, jej rozmiar, kierunek i ucisk na korzeń ze skutecznością powyżej 95%. Ma jednak jedno ograniczenie, o którym rzadko się mówi: wykonuje się go na leżąco.

Kręgosłup w pozycji leżącej jest odciążony. Krzywizny się spłaszczają, kręgi ustawiają inaczej niż pod ciężarem ciała. Rezonans pokazuje więc kręgosłup w stanie, w którym pacjent nie spędza dnia.

RTG robi się na stojąco. Pokazuje:

• geometrię kręgosłupa pod obciążeniem: głębokość lordozy szyjnej i lędźwiowej, kifozę piersiową,
• oś kręgosłupa: skoliozy, przesunięcia boczne, rotacje kręgów,
• ustawienie miednicy: różnicę wysokości talerzy biodrowych, kąt kości krzyżowej,
• ruchomość segmentów na zdjęciach czynnościowych w zgięciu i wyproście.

To są informacje, których potrzebuję, żeby wiedzieć, na którym segmencie i w jakim kierunku manipulować. Rezonans mówi, co jest uszkodzone. RTG mówi, dlaczego się uszkodziło i jak to poprawić.

Sześć zdjęć według metody Pierce’a

Standardowe RTG kręgosłupa to dwa zdjęcia: przednio-tylne i boczne. W moim gabinecie proszę o sześć, wykonanych według zasad metody dr. Pierce’a:

• odcinek szyjny bocznie,
• odcinek szyjny przednio-tylnie z otwartymi ustami (pokazuje kręg szczytowy i obrotowy),
• odcinek szyjny w zgięciu,
• odcinek szyjny w wyproście,
• odcinek lędźwiowy i miednica bocznie,
• odcinek lędźwiowy i miednica przednio-tylnie.

Zdjęcia muszą być wykonane w określonej pozycji, na przykład boczne szyjne z podniebieniem twardym równolegle do podłoża. Pacjent dostaje ode mnie skierowanie z opisem, jak ustawić się do zdjęcia, i zabiera je do pracowni.

Na zdjęciach mierzę kątomierzem ACU-ARC promienie łuków, kąty ustawienia kręgów i odchylenia od normy. Prawidłowa lordoza szyjna ma promień 17 cm, lędźwiowa 19 do 24 cm. Odchylenia pokazują, który segment jest zablokowany i w którą stronę trzeba go skorygować.

Dodatkowa korzyść: pacjent sam widzi na rozrysowanym zdjęciu, że jego kręgosłup stoi krzywo, i rozumie, po co kolejne zabiegi.

Kiedy RTG, kiedy rezonans, kiedy oba

Tomografia komputerowa świetnie obrazuje kości, ale gorzej krążek i wiąże się z większą dawką promieniowania. Ma sens przy podejrzeniu złamania albo kręgozmyku. EMG, czyli badanie przewodnictwa nerwowego, przydaje się, gdy trzeba ustalić poziom uszkodzenia w niejednoznacznych przypadkach.

Objawy, które powinny skłonić do badania

• ból w odcinku lędźwiowo-krzyżowym trwający ponad tydzień,
• ból promieniujący do barku, ramienia, pośladka, uda lub stopy,
• mrowienie i drętwienie kończyny,
• sztywność rano, nasilenie przy siedzeniu,
• osłabienie chwytu lub stopy.

Objawy dyskopatii narastają powoli. Na początku są łagodne i łatwo je zignorować. Diagnostyka na wczesnym etapie, gdy krążek jest dopiero obniżony, a nie pęknięty, daje najlepsze rokowania. Pełny opis choroby: dyskopatia kręgosłupa.

Przyczyny dyskopatii widoczne na RTG

Część przyczyn da się odczytać ze zdjęcia:

• spłaszczona lordoza szyjna u osób pracujących przy komputerze,
• pogłębiona lordoza lędźwiowa i przodopochylenie miednicy przy osłabionych mięśniach brzucha,
• skośna miednica i skolioza kompensacyjna przy różnicy długości nóg,
• kręgozmyk po latach dźwigania.

Pozostałe, jak siedzący tryb życia, otyłość, palenie, stres i genetyka, wychodzą w wywiadzie. Więcej: przyczyny dyskopatii i rwy kulszowej.

Jak przygotować się do RTG kręgosłupa

• Zabierz skierowanie z opisem projekcji.
• Ubierz się tak, żeby łatwo zdjąć metalowe elementy: pasek, biustonosz z fiszbinami, biżuterię.
• Poinformuj technika, jeśli jesteś w ciąży albo ją podejrzewasz.
• Nie zmieniaj świadomie postawy podczas zdjęcia. Stań tak, jak stoisz na co dzień, bo o to chodzi.

Profilaktyka dyskopatii

Nie ma jednej metody, która daje gwarancję, ale kilka nawyków znacząco obniża ryzyko:

• utrzymanie prawidłowej masy ciała,
• dbałość o postawę i przerwy w siedzeniu,
• regularna aktywność,
• właściwa technika podnoszenia,
• dieta bez niedoborów wapnia, z witaminami D3 i K2 oraz kwasami omega-3,
• nawodnienie, bo krążek w 80% składa się z wody.

Chiropraktyk od dyskopatii w Poznaniu

W Centrum Trzy Diamenty od 20 lat pracuję z pacjentami z dyskopatią. Każdą terapię zaczynam od analizy obrazowania, RTG według Pierce’a i rezonansu, jeśli jest. Na tej podstawie dobieram metodę: dekompresję na stole Cox 8 przy przepuklinie, korekcję Pierce’a przy zaburzonej geometrii, McTimoney-Corleya u osób wrażliwych.

Jeśli masz wynik badania i nie wiesz, co dalej, przyjdź z płytą. Wytłumaczę, co na niej jest, i powiem, czy mogę pomóc.

Źródła i literatura

• Chou R, Fu R, Carrino JA i in. Imaging strategies for low-back pain: systematic review and meta-analysis. Lancet, 2009.
• Suthar P, Patel R, Mehta C i in. MRI evaluation of lumbar disc degenerative disease. J Clin Diagn Res, 2015.
• Harrison DE, Harrison DD, Troyanovich SJ. Reliability of spinal displacement analysis of plain X-rays: a review of commonly accepted facts and fallacies with implications for chiropractic education and technique. J Manipulative Physiol Ther, 1998.